HZ. SA’D (R.A.)’İN ŞEHİD OLURKEN SON TAVSİYESİ Müslümanların ağır bir sınavdan geçirildikleri Uhud günü, arkadaşlarının Peygamber (s.a.v.)’e duydukları sevginin belki de en yoğun biçimde ve en fazla sayıda gösterildiği, ispatlandığı bir gündür. Öyle ki bir sabahla akşam arası kadar bir sürede kendilerinden sonra, kıyamete kadar gelecek olan bütün Peygamber (s.a.v.) ümmetine, O (s.a.v.)’i sevmenin ve O (s.a.v.)’in uğrunda, O (s.a.v.)’in eliyle insanlığa getirilen din uğrunda fedakârlıkta bulunmanın ne demek olduğunu hayatları pahasına göstereceklerdir. Medinelilerden Sa’d bin Rebi (r.a.), daha Akabe’de Hz. Peygamber (s.a.v.)’in elini sıkarak O (s.a.v.)’e biat etmiş, muhacir kardeşlerine kucak açıp malının yarısını onlarla seve seve paylaşmış yiğit bir müslümandır. Uhud günü de sevgisinin, bağlılığının, yiğitliğinin hakkını verir, kıyasıya çarpışır. Savaşın bitimine doğru on iki düşman askeri tarafından kuşatılır ve ölümcül bir biçimde yaralanır. En ağır yarası göğsünden girip, sırtından çıkmış olan bir oktur. Kâinat’ın Övüncü (s.a.v.) bir ara çevresinde onu göremeyince merak eder, arkadaşlarından Muhammed bin Mesleme (r.a.)’i gönderir, Sa’d (r.a.)’ı arattırır. Muhammed (r.a.), Sa’d (r.a.)’i vadinin en sonunda bir sürü cesedin arasında bulur, son nefeslerini alıp vermektedir. Ve son nefesler, hayatın bütünü gibi, yine “En Sevgili” için tüketilecektir: “Allâh’ın Elçisi (s.a.v.)’e selâmımı söyle! Ve de ki, ben şu anda cennetin kokusunu alıyorum. Arkadaşlarımıza da şunu söyle, kirpiklerinizi açıp kapatacak kadar gücünüz olduğu halde Allâh’ın Elçisi (s.a.v.)’e sahip çıkmaz, O (s.a.v.)’i korumazsanız, yarın ahirette Allâh (c.c.)’a verecek bir cevâbınız da olmaz.” Sonra Sa’d (r.a.)’in o güzel başı yana düşer… (Hz. Mahmûd Sâmî Ramazanoğlu (k.s.), Uhud Gazvesi, s.43)

 HAZRETİ ZEYD BIN EL HATTAB

Hz. Ömer’in baba bir kardeşi olup annesi Benî Esed kabilesinden Esmâ bint Vehb’dir. Zeyd, Ömer’den büyüktür ve İslâm’ı da ondan önce kabul etmiştir. Medine’ye ilk hicret edenler arasında yer aldı; Resûl-i Ekrem kendisini ensardan Ma‘n b. Adî el-Aclânî ile kardeş ilân etti. Bedir, Uhud, Hendek gazveleriyle diğer bütün savaşlara katıldı; Hudeybiye’de yapılan Bey‘atürrıdvân’da bulundu. Çok uzun boylu ve cesur bir kişi olan Zeyd, Uhud Gazvesi’nde Ömer’in ısrarla verdiği zırhı önce giydi, ardından, “Senin arzu ettiğin şehitliği ben de istiyorum” diyerek zırhı çıkardı ve onun gibi zırhsız savaştı (İbn Sa‘d, III, 378).

Hz. Ebû Bekir devrinde irtidad eden Müseylime üzerine Hâlid b. Velîd kumandasında gönderilen ordu içinde Yemâme Savaşı’na katıldı. Çarpışmalarda gösterdiği büyük gayret savaşın seyrini değiştirdi. Müseylime’nin yakınına kadar giderek en yakın adamı olan Reccâl’i öldürdü. Reccâl daha önce müslüman olup hicret etmiş, ardından irtidad ederek Müseylime’nin yanına gitmiş, Resûl-i Ekrem’in, “Peygamberlikte Müseylime bana ortaktır” dediği şeklinde yalanlar uydurmuş ve insanları Müseylime’nin çevresinde toplamaya çalışmıştır. Yemâme’de İslâm sancağını taşıyan Zeyd, müslüman ordusunun bozulmaya yüz tutup savaş meydanını terketmeye başladığını görünce düşman saflarına daldı ve şehid oluncaya kadar çarpıştı (Rebîülevvel 12 / Mayıs-Haziran 633). Onun şehâdetine çok üzülen Hz. Ömer sonraları, “Sabâ rüzgârı her estikçe Zeyd’in kokusunu alıyorum” diyerek ona olan hasretini dile getirir, “Allah kardeşim Zeyd’e rahmet etsin; o iki güzellikte de beni geçti; hem benden önce müslüman oldu hem de benden önce şehid düştü” derdi (Zehebî, I, 298).

Buhârî ve Müslim’in el-Câmiʿu’ṣ-ṣaḥîḥ’lerinde Zeyd’den, yeğeni Abdullah b. Ömer tarikiyle evlerde yaşayan zararsız yılanların öldürülmesini meneden bir hadis nakledilmiştir (Buhârî, “Bedʾü’l-ḫalḳ”, 14; Müslim, “Selâm”, 128-130). Ahmed b. Hanbel el-Müsned’ine Abdurrahman b. Zeyd’in babasından rivayet ettiği, kölelerin hukukuna özen gösterilmesini tavsiye eden bir hadis almıştır (IV, 36). Zeyd’in kızı Esmâ’nın da temel hadis kaynaklarında rivayetleri vardır. Muhadram sahâbî ve şair Mütemmim b. Nüveyre, Hz. Ömer ve Zeyd hakkında mersiyeler yazmıştır. Zeyd’in XVIII. yüzyılın ortalarına kadar ayakta duran türbesi hac kafileleri tarafından ziyaret edilirdi.